cyberbullying

සයිබර් හිරිහැර කිරීම හෙවත් cyberbullying

හිරිහැර කිරීම යනු කුමක්ද?

හිරිහැර කිරීම යනු කායික, වාචික හෝ මානසික ආක්‍රමණශීලී හැසිරීමකි. හිරිහැර කරන්නන් බොහෝ විට නිර්දය ලෙස දිගු කාලයක් තිස්සේ නැවත නැවතත් හිරිහැර කරති. හිරිහැර කරන්නා  එය කරන්නේ කෙසේද , කවදා කොතැන දී ද, ඔවුන් කරන්නේ කුමක්ද සහ ඔවුන් කොපමණ දුරකට එය කරනවාද යන්න පිළිබඳව ඔබට නිරන්තරයෙන් බියෙන් සහ සැකයෙන් ජීවත් වීමට සිදුවේ. මෙසේ සිදුරන හිරිහැර ආකාර තුනකින් දැකිය හැක.

  • ශාරීරිකව හිරිහැර කිරීම් – ඔබට පහර දීම, පයින් ගැසීම හෝ තල්ලු කිරීම (හෝ එසේ කරන බවට තර්ජනය කිරීම), මෙන්ම ඔබේ දේවල් සොරකම් කිරීම, සැඟවීම හෝ විනාශ කිරීම, හානි කිරීම, හිරිහැර කිරීම හෝ නින්දාකිරීම මීට ඇතුළත් වේ.
  • වාචික හිරිහැර කිරීම – නම කැඳවීම, විහිළු කිරීම, නින්දා කිරීම, අපහාස කිරීම හෝ ඔබට වාචිකව අපයෝජනය කිරීම ඇතුළත් වේ.
  • ප්‍රතික්ෂේපිත හිරිහැර කිරීම – ඔබ සමඟ කතා කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම, කණ්ඩායම් හෝ ක්‍රියාකාරකම් වලින් ඔබව බැහැර කිරීම, ඔබ ගැන බොරු හෝ කටකතා පතුරුවා හැරීම, ඔබට කිරීමට අවශ්‍ය නැති දේවල් කිරීමට ඔබව ඇතුළත් කිරීම වැනි දෑ මීට ඇතුළත් වේ.

පිරිමි ළමයින් නිතරම ශාරීරික තර්ජන සහ ක්‍රියාවන් භාවිතා කරමින් හිරිහැර කරන අතර ගැහැනු ළමයින් වාචික හෝ සම්බන්ධතා මත පදනම්ව හිරිහැර කිරීම් වලට වැඩි ඉඩක් ඇත. නමුත් කිසිම ආකාරයක හිරිහැර කිරීමක් කිසි විටෙකත් ඉවසිය යුතු නැත.

සයිබර් හිරිහැර කිරීම හෙවත් cyberbullying යනු කුමක්ද?

තාක්‍ෂණය මත හිරිහැර කිරීම තවදුරටත් පාසැල්ට හෝ කාර්යාලයට සීමා නොවේ. සයිබර් හිරිහැර කිරීම් ඕනෑම තැනක, නිවසේදී පවා, ස්මාර්ට් ෆෝන්, ඊමේල් හෝ සමාජ මාධ්‍ය හරහා දවසේ පැය 24 පුරාම සිදුවිය හැකිය. ඔබට හිරිහැර කිරීමට, තර්ජනය කිරීමට හෝ අවමානයට ලක් කිරීමට ඩිජිටල් තාක්ෂණය භාවිතා කරයි. සාම්ප්‍රදායික හිරිහැර කිරීම් මෙන් නොව, සයිබර් හිරිහැර කිරීමට මුහුණට මුහුණ සම්බන්ධ වීම අවශ්‍ය නොවන අතර වරකට සාක්ෂිකරුවන් (දකින/හෝ අත්විදින පිරිස) අතළොස්සකට පමණක් සීමා නොවේ. 

එය ඔනෑම අයකුට කළ හැක – අන්තර්ජාල සම්බන්ධතාවයක් හෝ ජංගම දුරකථනයක් ඇති ඕනෑම කෙනෙකුට බොහෝ විට ඔවුන්ගේ සැබෑ අනන්‍යතාවය හෙළි නොකර වෙනත් කෙනෙකුට සයිබර් හිරිහැර කළ හැකිය.

එයට ස්ථානයක් වෙලාවක් අවශ්‍ය නැත, කෙනෙකුට සයිබර් හිරිහැර කිරීම ඕනෑම තැනක සිට කළ හැකිය. ක්ලික් කිරීම් කිහිපයකින් නින්දාව සිය ගණනක් හෝ දහස් ගණනක් අන්තර්ජාලය තුළ පතුරවාලිය හැකිය.

Cyberbullying සඳහා භාවිතා කරන ක්‍රම ඔවුන්ට ප්‍රවේශ විය හැකි තාක්‍ෂණය මත ඒවා වෙනස්විය හැකිය.  ඒවා ඊමේල්, සමාජ මාධ්‍ය, හෝ SMS හරහා තර්ජනාත්මක හෝ නින්දා අපහාස පණිවිඩ යැවීමේ සිට ඔබේ විද්‍යුත් තැපැල් ගිණුමට ඇතුළු වීම හෝ ඔබට රිදවීම සහ අවමානයට පත් කිරීම සඳහා ඔබේ Digital අනන්‍යතාවය සොරකම් කිරීම දක්වා විය හැකිය. සමහර සයිබර් Cyberbullying සඳහා ඔබව ඉලක්ක කර ගැනීම සඳහා වෙබ් අඩවියක් හෝ සමාජ මාධ්‍ය පිටුවක් පවා නිර්මාණය කළ හැකිය.

පිරිමි හා ගැහැණු ළමයින් සයිබර් හිරිහැර කිරීමේදී එය විවිධ ආකාරවලින් දැක ගත හැකිය. පිරිමි ළමයින් බොහෝවිට ලිංගිකත්වය පදනම්කරගන්නා අතරම ඇතැම්විට ශාරීරිකව හානියක් හිරිහැරයක් කරන බවවට තර්ජනාත්මක පණිවිඩ මගින් හිරිහැර කිරීමට පෙළඹේ. ගැහැනු ළමයින්, සයිබර් හිරිහැර කරන්නේ බොරු හා කටකතා පතුරුවා හැරීමෙන්, ඔබේ රහස් හෙළි කිරීමෙන් හෝ සමාජ මාධ්‍ය කණ්ඩායම්, ඊමේල්, මිතුරන්ගේ ලැයිස්තු සහ වෙනත් දේවලින් ඔබව බැහැර කිරීමෙනි. සයිබර් හිරිහැර කිරීම ඉතා පහසු බැවින්, දරුවෙකුට හෝ තරුණ තරුණියකගේ  ජීවිත පහසුවෙන් වෙනස් කළ හැකිය.

සාමාන්‍ය ජීවිතයේ හිරිහැර කිරීමේ හා සයිබර් හිරිහැර කිරීමේ බලපෑම

සාමාන්‍ය ජීවිතයේ දී හෝ සයිබර් අවකාශයේ දී කරනු ලබන හිරිහැරයේ ප්‍රතිඵලය සමානවේ.

ඔබට හිරිහැර කිරීම තුළ, කෝප වීම, බිය වීම, අසරණ වීම, බලාපොරොත්තු රහිතවීම, හුදෙකලා වීම, ලැජ්ජාව සහ හිරිහැර කිරීම කෙසේ හෝ ඔබේ වරදක් යැයි සිතිමට පෙලඹීම . ඔබට සියදිවි නසාගැනීමට පවා හැඟීමක් දැනෙන්නට පුළුවන.

ඔබේ ශාරීරික සෞඛ්‍යය බිඳවැටීමට ඉඩ ඇති අතර මානසික අවපීඩනය , අඩු ආත්ම අභිමානය, සාංකාව හෝ මානසික සෞඛ්‍ය ගැටලු ඇතිවීමේ වැඩි අවදානමක් ඔබට ඇත . හිරිහැර කිරීමෙන් වැළකී සිටීම සඳහා ඔබ සමාජය මඟ හැරීමට, පාසලෙන් හෝ සේවා ස්ථානයෙන් ඉවත් වීමට වැඩි ඉඩක් ඇත . මේ හේතුන් සලකා බලන විට සයිබර් හිරිහැර කිරීම මුහුණට මුහුණ හිරිහැර කිරීමට වඩා වේදනාකාරී වන බව පෙනේ.

සයිබර් හිරිහැර කිරීම ඕනෑම තැනක, ඕනෑම වේලාවක සිදුවිය හැකිය. ඔබේ නිවස වැනි සාමාන්‍යයෙන් ඔබට ආරක්ෂිත යැයි හැඟෙන ස්ථානවල සහ ඔබේ පවුලේ අය සමඟ සති අන්තයේ දී මෙන් ඔබ එය අවම වශයෙන් අපේක්ෂා කරන අවස්ථා වලදී පවා ඔබට එය අත්විඳිය හැකිය. නින්දා සහ නින්දාවෙන් ගැලවීමක් නැති බව පෙනේ.

සයිබර් හිරිහැර කිරීම් බොහෝමයක් නිර්නාමිකව කළ හැකිය, එබැවින් ඔබව ඉලක්ක කරන්නේ කවුරුන්දැයි ඔබට විශ්වාස නැත. මෙය ඔබට තවත් තර්ජනයක් දැනිය හැකි අතර හිරිහැර කරන්නාත් ඉන් ධෛර්යමත් විය හැකිය, ඔවුන් විශ්වාස කරන පරිදි ව්‍යාජ ඩිජිටල් අනන්‍යතාවය ඔවුන් හසු වීමට ඇති ඉඩකඩ අහුරන බවය. (Cyberbully) හිරිහැර කරන්නාට ඔබේ ප්‍රතික්‍රියාව නොපෙනෙන හෙයින්, ඔවුන් ඔබ සමඟ මුහුණට මුහුණ ලා සිටියා නම් ඔවුන් බොහෝ විට හිරිහැර කිරීම හෝ සමච්චල් කිරීම සිදු කරන්නේ මුහුනට මුහුණ බැවින් ඔහු කවුරුන්ද යන වග හදුනාගත හැකිය.

සයිබර් හිරිහැර කිරීම දහස් ගණනක් දෙනා හට දැක ගත හැකිය. සමාජ මාධ්‍ය තුළ පළ කිරීම් හෝ වෙබ් අඩවි තුළ පළකිරීම මගින් එම අදහස් බොහෝ විට ඕනෑම කෙනෙකුට දැකිය හැකි අතර අන් අය අතර හුවමාරු කරගැනීමට හැකිය. විද්‍යුත් තැපැල් මගින් විශාල පිරිසක් වෙත යොමු කිරීමටද හැකිය. සමාන්‍ය හරිහැර කිරීම මෙන් නොව එය වඩාත් නින්දිතය.

මට හිරිහැර කරන්නේ ඇයි?

ඔබගේ විශේෂ හැකියාවන් නිසා, ජනප්‍රියත්වය, ඔබේ රූපය, සමහර විට ඔබ ඇඳුම් ඇඳීම හෝ වෙනස් හැසිරීම්, ජාතිය, ආගම හෝ ලිංගිකත්වය පදනම් කරගෙන විය හැක . සමහර විට ඔබ පාසලට රැකියා ස්ථානයට හෝ අසල්වැසියාට අලුත් මෙන්ම ඒ මත පදනම්ව මිතුරන් නොමැතිකම නිසා ආදි බොහෝ හේතු කාරනා තිබිය හැකිය.

හිරිහැර කිරීමට බලපාන වෙනත් හේතු:

  • තමන් ජනප්‍රිය කර ගැනීමට හෝ අවධානය ලබා ගැනීමට.
  • ඔවුන් ඔබට ඊර්ෂ්‍යා කරන නිසා.
  • දැඩි පෙනුමක් හෝ බලවත් බවක් දැනීම.
  • ඔවුන් තමන්ටම හිරිහැර කරන නිසා.
  • ඔවුන්ගේම ගැටළු වලින් බේරීමට.

ඔබ ඉලක්ක කිරීමට හේතු කුමක් වුවත්, ඔබ තනිවම නොවන බව මතක තබා ගැනීම වැදගත්ය. අපගෙන් බොහෝ දෙනෙක් අපගේ ජීවිතයේ යම් අවස්ථාවක දී හිරිහැරයට ලක්ව ඇත. ඇත්ත වශයෙන්ම, ළමයින්ගෙන් සියයට 25 ක් පමණ හිරිහැර කිරීම් වලට මුහුණ දෙන අතර, යෞවනයන්ගෙන් තුනෙන් එකක් පමණ යම් අවස්ථාවක දී සයිබර් හිරිහැරවලින් පීඩා විඳිති. නමුත් ඔබ එය ඉවසා සිටිය යුතු නැත. ගැටලුව මඟහරවා ගැනීමට, ඔබේ ගෞරවය රඳවා ගැනීමට සහ ඔබේ ආත්මීය හැඟීම රැක ගැනීමට ඔබට උදව් කළ හැකි පුද්ගලයින් ඕනෑ තරම් සිටිති.

හිරිහැර කරන්නෙකු සමඟ කටයුතු කරන්නේ කෙසේද

හිරිහැර කිරීම හෝ සයිබර් හිරිහැර කිරීම සඳහා සරල විසඳුමක් හෝ හිරිහැර කරන්නෙකු හැසිරවීමට සුවිශේෂ ක්‍රමයක් නොමැත. නමුත් හිරිහැර කිරීම හෝ සයිබර් හිරිහැර කිරීම සිදුවීම් එකකට හෝ දෙකකට කලාතුරකින් සීමා වී ඇති හෙයින්, එය කාලයාගේ ඇවෑමෙන් අඛණ්ඩ ප්‍රහාරයක් වීමට බොහෝ දුරට ඉඩ ඇත – හිරිහැර කරන්නා මෙන්, සෑම හිරිහැර කිරීමේ සිද්ධියක්ම නතර වන තෙක් වාර්තා කිරීමට ඔබ නොසැලී සිටිය යුතුය. මතක තබා ගන්න: ඔබට කිසි විටෙකත් කිසිදු ආකාරයක හිරිහැර කිරීමක් කිරීමට හේතුවක් නැත.

ඔබටම දොස් නොකියන්න.  එය ඔබේ වරදක් නොවේ. හිරිහැර කරන්නෙකු කුමක් පැවසුවත් කුමක් කළත් ඔබ කවුරුන්ද යන්න හෝ ඔබට හැඟෙන දේ ගැන ඔබ ලැජ්ජා නොවිය යුතුය. හිරිහැර කරන්නා යනු ගැටලුව ඇති පුද්ගලයා මිස ඔබ නොවේ.

හිරිහැර කිරීම වෙනත් දෘෂ්ටිකෝණයකින් බැලීමට උත්සාහ කරන්න.  හිරිහැර කරන්නා යනු අවාසනාවන්ත, කලකිරුණු පුද්ගලයෙකි, ඔහු ඔබේ හැඟීම් පාලනය කර ගැනීමට කැමති වන අතර එමඟින් ඔබට ඔවුන් මෙන් නරක ලෙස හැඟෙනු ඇත. ඔවුන්ට තෘප්තිය දෙන්න එපා.

ඔබටම පහර දෙන්න එපා.  හිරිහැර කිරීමේ සිද්ධියක් එහි වාසය කිරීමෙන් හෝ සයිබර් හිරිහැර කිරීමේ පණිවිඩ නැවත නැවතත් කියවීමෙන් නරක අතට හරවන්න එපා. ඒ වෙනුවට, ඕනෑම පණිවිඩයක් මකා දමා ඔබේ ජීවිතයේ ධනාත්මක අත්දැකීම් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න. ඔබ ගැන අපූරු දේවල් බොහොමයක් ඇත, එබැවින් ඔබ කවුරුන්ද යන්න ගැන ආඩම්බර වන්න.

ආතතිය පාලනය කිරීමට ඉගෙන ගන්න. හිරිහැර කිරීමෙන් ඇතිවන ආතතිය සමනය කිරීම සඳහා  සෞඛ්‍ය සම්පන්න ක්‍රම සොයා ගැනීම ඔබට වඩාත් ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවක් ඇති බැවින් ඍණාත්මක අත්දැකීම්වලින් ඔබ යටපත් නොවනු ඇත. ව්‍යායාම, භාවනා කිරීම, ධනාත්මක ස්වයං කථා කිරීම, මාංශ පේශි ලිහිල් කිරීම සහ හුස්ම ගැනීමේ ව්‍යායාම යන සියල්ලම හිරිහැර කිරීමේ ආතතියට සාර්ථකව මුහුණ දිය හැකි හොඳ ක්‍රම වේ.

ඔබ ප්‍රිය කරන දේවල් කිරීමට කාලය ගත කරන්න.  ඔබට සතුට ගෙන දෙන ක්‍රියාකාරකම් සමඟ වැඩි කාලයක් ගත කිරීම – ක්‍රීඩා, විනෝදාංශ, හිරිහැර කිරීම්වලට සහභාගී නොවන මිතුරන් සමඟ කාලය ගත කිරීම, උදාහරණයක් ලෙස – හිරිහැර කිරීම හෝ සයිබර් හිරිහැර කිරීම ඔබේ ජීවිතයට අඩු වැදගත්කමක් දරයි.

හිරිහැර නොකරන අයගෙන් සහාය ලබා ගන්න

දෙමව්පියන් හෝ ගුරුවරුන් අදාළ උපදේශකයෙක් හෝ වෙනත් විශ්වාසවන්ත වැඩිහිටියෙකු සමඟ කතා කරන්න. තාක්‍ෂණයෙන් හැකිතරම් ඉවත් වන්න. ඔබගේ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනය , පරිගණකය, ටැබ්ලටය සහ වීඩියෝ ක්‍රීඩා වලින් විවේකයක් ගැනීමෙන් ඔබට නව පුද්ගලයින් හමුවීමට අවස්ථාව ලැබෙනු ඇත. ඔබට සමාන වටිනාකම් සහ රුචිකත්වයන් ඇති වෙනත් අය හමුවනු ඇත. ඔබට තරුණ කණ්ඩායමක, පොත් සමාජයක හෝ ආගමික සංවිධානයක මිතුරන් ඇති කර ගත හැකිය. නව ක්‍රීඩාවක් ඉගෙන ගන්න, කණ්ඩායමකට බැඳෙන්න, නැතහොත් චෙස්, චිත්‍ර හෝ සංගීතය වැනි නව විනෝදාංශයක් ඉගෙන ගන්න. එමෙන්ම අන් අයට උපකාර කිරීම ඔබ ගැන හොඳ හැඟීමක් ඇති කර ගැනීමට සහ ඔබේ සමාජ ජාලය පුළුල් කිරීමට හොඳ ක්‍රමයකි.

හිරිහැර කිරීම පිළිබඳ ඔබේ හැඟීම් බෙදා ගන්න. දෙමාපියන්, උපදේශකයන්, පුහුණුකරු, ආගමික නායකයන් හෝ විශ්වාසවන්ත මිතුරෙකු සමඟ කතා කරන්න. තත්වය වෙනස් නොවුනත්, ඔබ කරන කියන දෙය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් ඔබට හැඟෙන ආකාරය අනුව විශාල වෙනසක් කළ හැකිය.

ඔබේ විශ්වාසය වැඩි කරන්න. ව්‍යායාම යනු ඔබේ ආත්ම අභිමානය ඉහළ නැංවීමට සහ මානසික ආතතිය අඩු කිරීමට හොඳ ක්‍රමයකි. ඔබේ කෝපය නිරෝගී ආකාරයකින් පාලනය කර ගැනීම සඳහා දුවන්න හෝ ක්‍රීඩාවක යෙදෙන්න.

සයිබර් හිරිහැර කිරීම සමඟ කටයුතු කිරීම සඳහා උපදෙස්

සයිබර් හිරිහැර විදිමින් ජීවත් වීම අපහසු ය, නමුත් ගැටලුවක් ඇතිවූ විට එය සාර්ථකව විසඳා ගත යුතු ය ඒ සඳහා අනුගමනය කල හැකි සහ අවධානය යොමු කළ යුතු පැතිකඩ ගණනාවක් ඇත. පළමුවෙන්ම ඔබ භාවිතා කරන ඩිජිටල් තාක්ෂණික උපකරණ වල ආරක්ෂාව සොයාබැලිය යුතුය. ඔබේ ඩිජිටල් අනන්‍ය තාවය හා බැදී ඇති යෙදවුම් (Apps) සමාජ ජාලා, විද්‍යුත් තැපෑල වැනි දෑ වල ආරක්ෂාව තහවුරු කරගත යුතුය.

ඔබ ගැන ලියා ඇති කිසිදු පණිවිඩයකට හෝ පෝස්ට් වලට ප්‍රතිචාර නොදක්වන්න . ප්‍රතිචාර දැක්වීමෙන් තත්වය වඩාත් නරක අතට හැරෙනු ඇති අතර ඔබෙන් ප්‍රතිචාරයක් ඇති කිරීම හරියටම සයිබර් බුලිවරුන්ට අවශ්‍ය දේ වන බැවින් ඔවුන්ට තෘප්තිය ලබා නොදෙන්න.

ඔබම සයිබර් හිරිහැර කරන්නෙකු බවට පත්වීමෙන් සයිබර් හිරිහැර කරන්නෙකුගෙන් පළිගැනීමට උත්සාහ නොකරන්න . නැවතත්, එය ගැටළුව තවත් උග්‍ර කරනු ඇති අතර එය ඔබට බරපතල නීතිමය ප්‍රතිවිපාක ගෙන දිය හැකිය. ඔබ එය පෞද්ගලිකව නොකියන්නේ නම්, එය මාර්ගගතව නොකියන්න.

සයිබර් හිරිහැර කිරීමේ සාක්ෂි සුරකින්න, අනිසි කෙටි පණිවිඩ හෝ වෙබ් පිටුවක තිර රුවක් තබා ගන්න, ඉන්පසු ඒවා විශ්වාසවන්ත වැඩිහිටියෙකුට වාර්තා කරන්න. ඔබ සිදුවීම් වාර්තා නොකළහොත්, සයිබර් හිරිහැර බොහෝ විට වඩාත් ආක්‍රමණශීලී වනු ඇත.

ගැටලුව විසඳගන්නා ආකාරය

ඔබට ඔබගේ ගැටලුව විසඳා ගැනීමට අවශ්‍ය උපදේශනය සහ තාක්ෂණික සහාය ලබා දීම සඳහා ලංකාවේ බොහෝ ආයතන ගණනාවක් ක්‍රියා කරනු ලබයි.

ඉන් එක් ආයතනයක් ලෙස හිතවතී සේවාව හදුන්වා දිය හැකිය මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ LK ඩොමෙන් රෙජිස්ටර් ආයතය මගින් ලබාදෙන සේවාවකි ඔබට ඇති ගැටලුව පිළිබඳව පැහැදිලි අවබෝදයක් ඇතිව 011-421-6062 දුරකථන අංකයට කතාකර උපදෙස් ලබාගන්න. ගැටලුව වාර්ථාකරන්න. නැතහොත් ඔවුන්ගේ වෙබ් අඩවියට වන https://www.hithawathi.lk පිවිස තවදුරටත් විස්තර දැනගත හැකි සේම වෙබ් අඩවිය ඔස්සේ එය වාර්තා කළ හැකිය.

ශ්‍රී ලංකා CERT ආයතනය ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය යටතේ ක්‍රියාත්මක සයිබර් ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් පිහිටුවා ඇති ආයතනයකි මෙමගින් ඔබගේ ගැටලුවේ ස්වභාවය අනුව දත්ත සොරා ගැනීම් අනවසර ඇතුළු වීමි ආදිය වෙබ් අඩවි වාර්තා කිරීම, එවා අවහිර කිරීම වැනි කාරයන් ගැටලුව වාර්තා කිරීම මගින් කළ හැකිය. https://www.cert.gov.lk/ වෙබ් අඩවියෙන් හෝ 011 269 1692 යන දුරකථන අංකයෙන් එම ආයතනය හා සම්භන්ද විය හැකිය.

මොරටුවා විශ්ව විද්‍යාලයේ පරිගණක විද්‍යා හා ඉංජිනේරු දෙපාර්තමේන්තුවේමූලිකත්වයෙන්   ඒකාබද්ධ ව්‍යාපෘතියක් ලෙස ආරම්භ කරන ලද TechCERT  දැන් LK Domain ආයතනය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන ශ්‍රී ලංකාවේ ශක්තිමත් තොරතුරු තාක්ෂණ ආරක්ෂණ හා ඉංජිනේරු උපදේශන සේවා සපයන්නෙකු ලෙස ක්‍රියා කරයි. ඔවුන්ගේ සහායද ඔබට ලබාගත හැකි. https://www.techcert.lk වෙබ් අඩවිය ඔස්සේ හා 01124462562 යන දුරකථන අංකය ඔස්සේ ද නොමිලේ අවශ්‍ය සේවාව ලබාගත හැකිය.

නීතියේ පිහිට පතන්න. බොහෝ විට පොලිසියට ගොස් පැමිණිල්ලක් කිරීමට ඔබ මැලිවනවා විය හැක එයට හොදම විස දුම නම් පොලිස්පතිට ඍජුවම ඔබේ පැමිණිල්ල යොමු කරන්න ඒ සඳහා https://www.telligp.police.lk/ මෙම වෙබ් ලිපිනය භාවිතා කළ හැකිය. ඔබ පසල් යන වයසේ දරුවෙක් නම් ඔබට 1929 දුරකථන අංකය ඔස්සේ ජාතික ළමා රක්ෂක අධිකාරියට පැමිණිලි යොමුකළ හැකිය. මෙය ඉතාම කඩිනමින් ඔබගේ ගැටලුවෙන් මිදිමට හා හිරිහැර කරනන් නීතිය හමුවේ ගෙනඒමට ගත හැකි හොදම පියවරයි.

සයිබර් හිරිහැර කිරීම ආරම්භ වීමට පෙර එය වළක්වන්න

සයිබර් හිරිහැර කිරීම නැවැත්විය හැකි හොඳම ක්‍රමයක් නම් ගැටළුව ආරම්භ වීමට පෙර එය වළක්වා ගැනීමයි. තාක්ෂණයෙන් ආරක්ෂාකාරීව සිටීමයි.

  • සයිබර් හිරිහැර කිරීමේ පණිවිඩ යැවීම ප්‍රතික්ෂේප කරන්න.
  • සයිබර් හිරිහැර කිරීම නවත්වන ලෙස මිතුරන්ට කියන්න.
  • (Cyberbully) සයිබර්බුලි සමඟ සන්නිවේදනය අවහිර කිරීම, පණිවිඩ කියවීමෙන් තොරව මකන්න.
  • ඔබගේ පුද්ගලික තොරතුරු හෝ මිතුරන්ගේ පුද්ගලික තොරතුරු – මාර්ගගතව පළ නොකරන්න.
  • ඔබ හැර වෙන කිසිවෙකු සමඟ අන්තර්ජාල මුරපද බෙදා නොගන්න.
  • ඔබගේ ජීවිතය ගැන අන්තර්ජාලය සමඟ කතා කරන්න පෞද්ගලික දේවල් ඵල නොකරන්න.
  • අන් අය දැකීමට අකමැති කිසිවක් අන්තර්ජාලයට මුදා නොහරින්න.
  • ඔබ කෝප වූ විට හෝ කලබල වූ විට පණිවිඩ නොයවන්න.
  • ඔබ පෞද්ගලිකව මෙන් සෑම විටම ඩිජිටල් මාධ්‍ය තුළ ආචාරශීලී වන්න.

ඔබත් රැකි අන් අයත් ආරක්ෂා කරමු.
ඩිජිටල් ලෝකයේ වගකීමෙන්යුත් පුරවැසියෙක් ලෙස කටයුතු කරමු.

එස්.ඒ.හර්ෂ සඳරුවන්

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *